Spedycja morska, stanowiąca obok spedycji drogowej i lotniczej jeden z filarów branży TSL (Transport, Spedycja, Logistyka), odgrywa niezwykle ważną rolę w międzynarodowym obrocie towarami. Transport morski odbywa się na określonych zasadach, różniących się od tych stosowanych w innych gałęziach transportu. Kluczowymi regulacjami są tutaj zasady Incoterms oraz prawo morskie, handlowe i celne. Jednym z najważniejszych dokumentów w spedycji morskiej jest konosament morski, który pełni funkcję morskiego listu przewozowego.

Fracht morski – co to jest?

Fracht morski to pojęcie odnoszące się do kosztów, jakie ponosimy za transport towarów drogą morską. Pierwotnie słowo to odnosiło się do samego przewozu towarów na statkach handlowych, nazywanych frachtowcami. Obecnie fracht morski oznacza opłatę za usługę transportową realizowaną drogą morską.

Jak nalicza się stawkę frachtu morskiego?

Stawki frachtu morskiego są zmienne i zależą od kilku kluczowych czynników. Przede wszystkim znaczenie ma masa i objętość ładunku oraz to, czy mamy do czynienia z ładunkiem drobnicowym (LCL – Less than Container Load), czy pełnokontenerowym (FCL – Full Container Load).

W przypadku ładunków pełnokontenerowych, głównym składnikiem frachtu morskiego jest base freight, czyli stawka podstawowa, obejmująca trasę od portu załadunku do portu docelowego. Do tej stawki mogą być doliczane różne dodatki frachtowe, takie jak:

• BAF (Bunker Adjustment Factor) – dodatek uwzględniający zmiany cen paliwa,
• CAF (Currency Adjustment Factor) – korekta wynikająca ze zmian kursów walut,
• ISPS (International Ship and Port Security Charge) – opłata związana z bezpieczeństwem portów,
• WRS (War Risk Surcharge) – dodatek za ryzyko wojenne.

W przypadku ładunków drobnicowych, fracht morski jest obliczany na podstawie jednostki w/m (waga/miara). Wylicza się go, wybierając większą wartość (masę lub objętość), a następnie mnożąc ją przez odpowiednią stawkę. Jeśli wynik jest niższy od stawki minimalnej, to właśnie ona zostaje zastosowana.

Wahania stawki frachtowej

Stawki frachtowe są podatne na zmiany zależne od globalnej sytuacji gospodarczej. Przykładem są wzrosty stawek podczas pandemii COVID-19, kiedy to zakłócenia w łańcuchach dostaw, zwiększone zapotrzebowanie na transport przed świętami oraz problemy logistyczne w Azji, doprowadziły do niespotykanych wcześniej poziomów kosztów transportu morskiego.

Transport morski, choć kluczowy dla globalnej gospodarki, jest podatny na liczne czynniki zewnętrzne, które mogą wpływać na końcowy koszt przewozu towarów. Dlatego też każda wycena frachtu morskiego wymaga dokładnego rozważenia aktualnych warunków rynkowych i specyfiki danej trasy.